Elektrische apparatuur

Vraag en antwoord

1. Hoeveel elektrische en elektronische apparaten gooien we jaarlijks weg?
Per jaar gaat het om een flinke hoeveelheid van in totaal 114,7 miljoen kilo afval (cijfers 2005). Per persoon per jaar is dat ruim 7 kilo apparatuur die op een of andere manier bij het afval terecht komt. Voor een deel (79%) wordt deze berg afval gescheiden ingezameld. De rest (vooral kleinere apparaten zoals mobieltjes, elektrische tandenborstels, scheerapparaten) verdwijnt direct in de vuilnisbak.

2. Wat wil de overheid?
Voor particuliere huishoudens streeft de overheid ernaar dat per inwoner per jaar 4 kilo wit- en bruingoed gescheiden wordt ingezameld. Deze norm geldt sinds 31 december 2006 en vloeit voort uit het Besluit beheer elektrische en elektronische apparatuur. Nederland haalt deze norm ruimschoots. In 2005 zamelde elke inwoner 5,3 kilo apparatuur gescheiden in.

3. Waarom worden afgedankte elektr(on)ische apparaten apart ingezameld?
Om twee redenen. Deze apparaten bestaan voor een groot deel uit materialen die opnieuw bruikbaar zijn. Ook bevatten ze materiaal dat schadelijk is voor het milieu. Het gaat dan bijvoorbeeld om koper, plastic, koelvloeistoffen, isolatiemateriaal en printplaten. Die moeten worden gescheiden. Oude koelkasten bevatten nogal eens chloorfluorkoolwaterstoffen (cfk's). Als hergebruik niet kan, moet het afval zo milieuvriendelijk mogelijk worden verwerkt.

4. Waar moet ik mijn koelkast of andere spullen inleveren?
Oude apparaten kunnen op de volgende manieren worden ingeleverd:

Bij de gemeente. Gemeenten hebben systemen voor het apart inzamelen van wit- en bruingoed. De gemeentelijke inzameling verschilt per woonplaats. In een aantal gemeenten kunnen oude apparaten bij het overige huisvuil op de stoep worden gezet. De vuilophalers van deze gemeente zorgen dat de apparaten apart worden gehouden. In andere gemeenten moet een afspraak worden gemaakt met de gemeentelijke ophaaldienst (grofvuil). De wijze van inzameling kan ook afhangen van het formaat van het apparaat. Neem voor de inzamelingsregeling contact op met de plaatselijke gemeentereiniging. Vanaf 13 augustus 2004 hoeft u voor inname van wit- en bruingoed door de gemeentelijke milieustraat niet meer te betalen.
Bij een winkel of reparatiebedrijf. Vaak worden oude apparaten ingeleverd in de winkel bij de aanschaf van een nieuw, soortgelijk apparaat. Dit is het zogenoemde 'oud-voor-nieuw'-principe. Het merk maakt niet uit. Winkels en reparatiebedrijven mogen geen geld vragen voor deze service. Anders zou de verleiding voor consumenten groot zijn om het afgedankte apparaat op een andere, niet milieuvriendelijke manier weg te gooien.

5. Wat gebeurt er met de apparatuur na inname?
Gemeenten, detailhandel en reparatiebedrijven bieden de ingenomen apparaten gratis aan aan producenten of importeurs. Dat kan rechtstreeks of via een zogeheten regionaal overslagstation. Op deze stations wordt het door gemeenten ingenomen wit- en bruingoed gesorteerd en geregistreerd. Elke gemeente kan een contract sluiten met een regionaal overslagstation. Het station stelt containers en boxpallets ter beschikking om wit- en bruingoed in te zamelen. De producent of importeur zorgt vervolgens voor het transport naar de verwerkingsbedrijven. De verwerkingsbedrijven halen eerst de gevaarlijke materialen uit de apparaten. Daarna worden alle bruikbare materialen uit de apparaten gehaald, zoals ijzer, koper en andere metalen. Ook het glas uit de televisies en dergelijke wordt hergebruikt voor bijvoorbeeld nieuwe televisies.

6. Hoe wordt het systeem betaald?
Producenten en importeurs hebben een fonds in het leven geroepen waaruit de kosten voor recycling worden betaald. Bij een groot aantal nieuw gekochte apparaten betaalt de consument een extra bedrag, dat bestemd is voor dat fonds. Dit is de zogeheten verwijderingsbijdrage. Bij aankoop van bijvoorbeeld een koelkast treft u dit bedrag op uw rekening aan. De verwijderingsbijdrage verschilt per product. Bekijk de lijst met verwijderingsbijdragen (http://www.nvmp.nl/index.php?option=pages&id=23).

7. Geldt er een verwijderingsbijdrage voor gsm's?
Op mobiele telefoons zit geen verwijderingsbijdrage, de verwijdering van deze apparaten wordt door de betrokken fabrikanten en importeurs op een andere wijze gefinancierd. Fabrikanten en importeurs van dit soort apparaten zijn echter wel verplicht om te zorgen voor het beheer (terugname en verwerking) van afgedankte apparaten. Dus de laatste gebruikers van dit soort apparaten kunnen nu reeds de afgedankte apparaten inleveren bij een detailhandel als zij een nieuw apparaat kopen, of via de gemeente inleveren. Specifiek voor mobiele telefoons bestaat er al bij diverse detailhandelaren een apart inzamelcircuit, aangezien er geld mee te verdienen valt. Voor meer informatie over terugname en verwerking van de ict-apparatuur: zie http://www.ictmilieu.nl

8. Hoe zit het met computers?
U betaalt geen verwijderingsbijdrage voor (draagbare) computers, telecommunicatieapparatuur (telefoons, babyfoons etc.), kopieerapparaten, adaptors, batterij- en accuopladers en kleine koptelefoons. De kosten voor verwijdering van dergelijke apparaten zijn al in de aanschafprijs verwerkt. Deze apparaten kunt u wel inleveren bij uw gemeente of de winkel waar u een nieuw apparaat koopt.

9. Waarom nieuwe regelgeving voor wit- en bruingoed en andere elektrische en elektronische apparatuur?
Sinds 13 augustus 2004 is het 'Besluit beheer wit- en bruingoed' ingetrokken en zijn het 'Besluit beheer elektrische en elektronische apparatuur' én de 'Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur' in werking getreden. Net als het 'Besluit beheer wit- en bruingoed' voorziet de nieuwe regelgeving in producentenverantwoordelijkheid voor afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (zoals wit- en bruingoed). Er is echter een aantal veranderingen.
Het nieuwe besluit en de regeling implementeren de Europese richtlijnen voor elektrische en elektronische apparatuur (richtlijn 2002/95/EG en 2002/96/EG, ook wel de RoHS en WEEE genoemd, zie Wetten en regels). In deze richtlijnen is niet alleen producentenverantwoordelijkheid geregeld voor het afvalbeheer van elektrische en elektronische apparaten, maar ook het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen (zoals lood, kwik en cadmium) in deze apparatuur.
Meer info: Wat zijn de belangrijkste wijzigingen van de nieuwe regelgeving? en Wat verandert er niet?

10. Wat zijn de belangrijkste wijzigingen van de nieuwe regelgeving?
De belangrijkste wijzigingen zijn:

De nieuwe regelgeving heeft een grotere reikwijdte. Sinds 13 augustus 2004 vallen ook onder andere automaten (zoals dranken- en levensmiddelenautomaten, speelautomaten, geldautomaten), sport- en fitnessapparaten en medische hulpmiddelen onder de nieuwe regels. Dat geldt ook voor bepaalde verlichtingsapparatuur, zoals tl-buizen en spaarlampen, al treedt de regelgeving voor afvalbeheer van verlichtingsapparatuur pas op 13 augustus 2005 in werking.
Particulieren, detaillisten en (in bepaalde gevallen) bedrijven moeten afgedankte apparatuur sinds 13 augustus 2004 kosteloos bij gemeenten kunnen inleveren.
Producenten worden verantwoordelijk gesteld voor het afvalbeheer van alle apparaten, dus inclusief de verweesde apparaten en de zogeheten historische voorraad. Dit komt overeen met de huidige praktijk.
regels stelt aan het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen bij de productie van apparaten.
Vanaf augustus 2005 moeten nieuwe apparaten van een 'kca-logo' worden voorzien.

11. Wat verandert er niet?

Producenten (daaronder worden ook de importeurs begrepen) blijven verantwoordelijk voor het afvalbeheer van afgedankte apparaten. Deze verplichtingen (voor consumentenapparatuur) worden uitgevoerd door de Stichting Nederlandse Verwijdering Metalektro Producten (NVMP, http://www.nvmp.nl) en stichting ICT-Milieu (http://www.ictmilieu.nl). De huidige systemen blijven dus bestaan. Nieuw zijn de diverse systemen voor professionele apparatuur. Welke systemen dat zijn kunt u terugvinden op de site van SenterNovem: http://www.uitvoeringafvalbeheer-tools.nl/produktbesluiten.
Het handelsverbod voor (H)CFK-houdende koelkasten blijft gewoon bestaan. In het Besluit beheer elektrische en elektronische apparatuur is dit in artikel 3 geregeld.

12. Welke producenten vallen onder de nieuwe regels?
Alle producenten die voldoen aan de omschrijving in paragraaf 1 onderdeel h van de Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur. Die luidt: 'degene die, ongeacht de verkooptechniek onder zijn eigen merk elektrische en elektronische apparatuur vervaardigt en verkoopt, onder zijn eigen merk elektrische en elektronische apparatuur wederverkoopt die door andere leveranciers is vervaardigd of ingevoerd en verkocht, met uitzondering van de wederverkoop van apparatuur wanneer het merk van degene, bedoeld onder 1°, op het apparaat zichtbaar is, of in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf elektrische en elektronische apparatuur invoert in, respectievelijk uitvoert uit Nederland; met uitzondering van degene die uitsluitend voorziet in financiering op grond van of in het kader van een financieringsovereenkomst.'

13. Welke apparaten vallen onder de nieuwe regels?
Het gaat om vrijwel alle apparaten waar een stekker aan zit of die op batterijen werken. Niet alleen de apparaten die in huishoudens worden gebruikt, maar ook in bedrijven. Het moet wel gaan om apparaten die aan de definitie van artikel 1, eerste lid, onder a, van de Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur voldoen: 'Apparaten die elektrische stromen of elektromagnetische velden nodig hebben om naar behoren te kunnen werken en apparaten voor het opwekken, overbrengen en meten van die stromen en velden, die onder een van de in bijlage IA bij richtlijn nr. 2002/96 genoemde categorieën vallen, en bedoeld zijn voor gebruik met een spanning van maximaal 1000 volt bij wisselstroom en 1500 volt bij gelijkstroom.' In bijlage IB bij richtlijn 2002/96 staan enkele (maar niet alle) producten die in ieder geval onder de categorieën van bijlage IA bij die richtlijn vallen. Meer gedetailleerde informatie over de uitvoering van besluit en regeling is te vinden in de 'Handreiking reikwijdte regelgeving elektrische apparatuur' (zie Publicaties).

14. Wat zijn de verplichtingen voor detaillisten (en andere distributeurs zoals postorderbedrijven en internetwinkels)?
Bij het ter beschikking stellen van een nieuw apparaat (bijvoorbeeld bij verkoop) moet de detaillist een soortgelijk apparaat dat wordt afgedankt innemen van de klant, als die klant dat wenst. De detaillist moet het afgedankte apparaat gratis innemen. Er is sprake van een soortgelijk apparaat als het gaat om een apparaat dat dezelfde functie heeft als het nieuwe geleverde apparaat. Dus bij aankoop van een koffiezetapparaat mag een ander koffiezetapparaat (ongeacht merk of omvang) worden ingeleverd. Alle bijbehorende hulpstukken en onderdelen kunnen ook ingeleverd worden. Het is geen vereiste dat het afgedankte product nog werkt. In augustus 2005 gaat deze verplichting ook gelden voor verlichtingsapparatuur zoals tl-buizen en spaarlampen (dit gaat niet gelden voor gloeilampen en armaturen in huishoudens)

15. Wat zijn de verplichtingen voor gemeenten?
De Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur kent de volgende verplichtingen voor gemeenten.

In de afvalstoffenverordening moet geregeld worden dat gemeenten zorg dragen voor de gescheiden inzameling van afgedankte apparatuur bij particuliere huishoudens. Gemeenten hebben tot 13 februari 2005 de tijd om de verordening aan te passen. Dit is geregeld in artikel 3, eerste en derde lid van de regeling. Overigens is de gemeente (op grond van artikel 10.21 Wet milieubeheer) alleen verantwoordelijk voor de inzameling (ophalen) van afgedankte apparatuur bij particuliere huishoudens. Deze haalplicht geldt niet voor apparatuur die wordt afgedankt door bedrijven, kantoren, scholen en andere instellingen, ook niet als de apparatuur naar aard en hoeveelheid vergelijkbaar is met die van particuliere huishoudens.
Gemeenten moeten er zorg voor dragen dat er op ten minste één plaats binnen de gemeente (of binnen de gemeenten waarmee wordt samengewerkt) voldoende gelegenheid wordt geboden voor houders en distributeurs (onder andere detaillisten) om afgedankte apparatuur van particuliere huishoudens gratis achter te laten. Het gaat hier om een brengvoorziening. Dit is geregeld in artikel 3, tweede lid van de regeling. Deze bepaling is op 13 augustus 2004 in werking getreden. Niet alleen particulieren, maar ook scholen, bedrijven, instellingen en andere niet-particuliere ontdoeners moeten hier in bepaalde gevallen hun afgedankte apparatuur gratis kunnen afgeven. De gemeente is verplicht tot gratis inname als het gaat om afgedankte apparatuur die naar aard en hoeveelheid vergelijkbaar is met die van particuliere huishoudens. Het kan hier bijvoorbeeld gaan om een koelkast uit een bedrijfskantine die, wat model en afmeting betreft, vergelijkbaar is met een koelkast die in een particulier huishouden wordt gebruikt. Een afgedankte professionele koelinstallatie of drankenautomaat zijn voorbeelden van apparaten die naar aard niet vergelijkbaar zijn met apparaten uit particuliere huishoudens. Een partij van 10 afgedankte televisies uit bijvoorbeeld een ziekenhuis is ook niet aan te merken als apparatuur die naar aard en hoeveelheid vergelijkbaar is met die van particuliere huishoudens. Immers, een particulier huishouden dankt niet tien televisies tegelijk af. Verder moet de gemeente ook gratis de apparatuur innemen die door detaillisten wordt ingeleverd. Als het om apparaten gaat die via de 'oud voor nieuw'-regeling zijn ingeleverd bij de detaillist. Meer informatie is te vinden in de toelichting bij de regeling, met name wordt gewezen op de artikelsgewijze toelichting op artikel 3. Ook is dit punt behandeld in de antwoorden op de kamervragen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003-2004, 29.200 XI, nr. 117).

16. Wat zijn de verplichtingen voor producenten en importeurs?
De producent (of importeur) is verantwoordelijk voor het afvalbeheer van de apparaten die worden afgedankt. De producent zal (net als onder het Besluit beheer wit- en bruingoed) een inname- en verwerkingsstructuur moeten opzetten. De regels maken onderscheid tussen apparatuur afkomstig uit particuliere huishoudens (consumentenapparaten) en de overige apparaten (professionele apparaten en 'business to business'-apparatuur). De verplichtingen worden veelal door de producenten op collectieve wijze uitgevoerd. Voor consumentenapparatuur zijn er twee collectieve systemen die beheerd worden door de NVMP (http://www.nvmp.nl) en stichting ICT-Milieu (http://www.ictmilieu.nl). Voor de professionele apparaten zijn meerdere systemen (zowel collectief al individueel). Naast de regels voor inname en verwerking van de apparaten stelt de regelgeving nog een aantal andere verplichtingen. Zo zullen apparaten die na 13 augustus 2005 op de markt worden gebracht, een 'kca-logo' (afvalbak met kruis erdoor) moeten bevatten. Ook moeten producenten een mededeling (plan van aanpak) indienen en jaarlijks rapporteren over de uitvoering van hun verplichtingen. Het mededelingenformulier is een bijlage bij de Regeling beheer elektrische en elektronische apparatuur. Een digitale versie van het formulier kan worden opgevraagd bij SenterNovem, een uitvoeringsorganisatie van de overheid: afvalbeheer@senternovem.nl.
Voor een overzicht van alle verplichtingen, kijk in de regelgeving bij Wetten en regels. Bij het overizcht van wet- en regelsgeving staan ook de besluiten van VROM op de ingediende mededelingen.

RoHS

17. Wat is de RoHS?
De term RoHS wordt gebruikt als aanduiding van EU-richtlijn 2002/95/EG (zie Wetten en regels). RoHS staat voor Restriction of use of certain Hazardous Substances in electrical and electronic equipment, dat wil zeggen beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur. Vanaf 1 juli 2006 moet alle nieuw op de Europese markt gebrachte elektrische apparatuur conform de richtlijn zijn. De RoHS-richtlijn heeft geen betrekking op producten die in de EU al voor deze datum op de markt zijn (en dus in de bevoorradingsketen zitten). Dergelijke producten mogen nog verder worden verkocht. Deze richtlijn is omgezet in Nederlandse wetgeving: het Besluit beheer elektrische en elektronische apparatuur (zie Wetten en regels).

18. Voor welke materialen geldt een verbod?
Elektrische en elektronische apparatuur mogen niet meer dan de in de richtlijn toegelaten concentraties bevatten van de volgende stoffen:

Lood (Pb)
Kwik (Hg)
Cadmium (Cd)
Zeswaardig chroom (Cr(VI))
Polybroombifenyl (PBB) en Polybroomdifenylether (PBDE) (als vlamvertragers gebruikt in bepaalde kunststoffen)

19. Welke maximale concentratie is toegestaan?
De maximumconcentraties bedragen 0,1 gewichtsprocent van het homogene materiaal, met uitzondering van cadmium waar de limiet 0,01 gewichtsprocent bedraagt.

20. Wat wordt verstaan onder homogeen materiaal?
De definitie van een homogeen materiaal is een enkelvoudige stof die (theoretisch) via mechanische weg van andere stoffen gescheiden zou kunnen worden (bijvoorbeeld een tinlaag op lood in een component, mantel op een kabel, enz.). De onder vraag 19 genoemde grenswaarden hebben geen betrekking op het gewicht van het afgewerkte product, het montageonderdeel of zelfs een component.

21. Vallen alle elektrische en elektronische apparaten onder dit verbod?
Zie antwoord vraag 4 in reikwijdtedocument (zie Publicaties)

22. Waar worden de gevaarlijke stoffen aangetroffen?


Stof	Mogelijke toepassing
Lood (Pb)	Soldeer Afwerklagen Verf (pigment of droogmiddel) PVC (stabilisator)
Cadmium (Cd)	Pigment Pvc contacten
Kwik (Hg)	TL-lampen Sensoren relais
Zeswaardig chroom (CrVI)	Corrosiewerende lagen Corrosiebestendige verfsoorten
Polybroom difenylen (PBB's) Polybroomdifenylethers (PBDE's)	Vlamvertragers gebruikt in kunststoffen

23. Is de RoHS alleen van toepassing op nieuw te ontwerpen producten?
Nee, de richtlijn is van toepassing op alle producten (binnen de reikwijdte van de regelgeving) die na 1 juli 2006 op de markt worden gebracht.

24. Welke landen worden beïnvloed door RoHS? Waar is de RoHS richtlijn juridisch van kracht?
RoHS is een Europese richtlijn en daarom alleen van kracht binnen de EU-lidstaten. Het is een richtlijn die in alle lidstaten op dezelfde manier moet worden omgezet. Ook landen buiten de EU hebben vergelijkbare wetgeving ingevoerd of zijn van plan dit te doen, zoals Japan, China, staten in de VS en provincies in Canada.

25. Bestaat er een RoHS-conformiteitskenmerk?
Nee.

Handhaving

26. Hoe wordt illegale export van afgedankte elektrische apparatuur tegengegaan?
Uit onderzoek van de VROM-Inspectie in 2004 is gebleken dat grote hoeveelheden afgedankte elektronische apparaten in strijd met nationale en internationale milieuwetgeving geëxporteerd worden (zie het rapport 'Buiten beeld' onder Publicaties). Daarom heeft de VROM-Inspectie de handhaving van de export van afgedankte elektrische en elektronische apparaten naar niet-OESO-landen als prioriteit benoemd en deze opgenomen in het meerjarenplan Handhaving EVOA 2005 - 2010. Dit meerjarenplan heeft als doel de naleving van de EVOA te verbeteren. Voor meer info, de VROM-Inspectie.

Elektrische apparatuur

Vraag en antwoord

Algemeen

RoHS

Handhaving

RoHS

Handhaving

Servicemenu