Stoffen

REACH

Op 1 juni 2007 is de nieuwe stoffenregelgeving REACH gefaseerd in werking getreden. De aanleiding voor dit nieuwe beleid is dat van veel stoffen die op de markt verkrijgbaar zijn, onvoldoende bekend is in hoeverre ze schadelijk zijn voor de mens en het milieu. Het is daarom moeilijk voor bedrijven, consumenten en werknemers de juiste maatregelen te nemen om veilig om te gaan met stoffen.

REACH staat voor Registratie, Evaluatie en Autorisatie van Chemische stoffen. Het is een nieuwe Europese Verordening die eerdere regels vervangt, zoals in Nederland de Wet milieugevaarlijke stoffen (Wms). Het doel van REACH is het beschermen van mens en milieu tegen de risicos van chemische stoffen. De kern van REACH is dat een bedrijf in principe van alle stoffen die het produceert, verwerkt of doorgeeft aan klanten de risico's moet kennen en maatregelen moet benoemen (en voor het eigen bedrijf ook moet nemen) om die risico's te beheersen.

Met de invoering van REACH verschuift de verantwoordelijkheid voor een adequate risicobeheersing van chemische stoffen naar het bedrijfsleven. Zij krijgen de verantwoordelijkheid om op basis van informatie over eigenschappen, gebruik en blootstelling de risico's van stoffen in kaart te brengen. En hierop gebaseerd de nodige maatregelen te treffen ter bescherming van mens en milieu. Daarnaast is het belangrijk dat risicogegevens van stoffen ook bekend worden bij afnemers, consumenten en werknemers, zodat zij weten op welke wijze ze veilig met de stoffen kunnen omgaan.

Doel

Momenteel is van het overgrote deel van de vele tienduizenden stoffen op de markt weinig of niets bekend over de mogelijke negatieve effecten voor mens en milieu. Deze kennisachterstand geeft onzekerheid over de kwaliteit en veiligheid van de leef- en werkomgeving. Bovendien wordt de wel beschikbare informatie onvoldoende doorgegeven in de keten (van product naar afnemer naar consument). Om nog maar te zwijgen over openbare beschikbaarheid ervan.

Door het gebrek aan informatie en het niet delen van de aanwezige kennis is het voor zowel producenten als gebruikers lastig om hun verantwoordelijkheid te nemen. Daarom is nieuwe regelgeving noodzakelijk. Daarmee wordt gebroken met het huidige Europese stoffenbeleid, waarin de overheden verantwoordelijk zijn voor het leveren van informatie om de toelaatbaarheid van stoffen te kunnen beoordelen.

Iedereen die beroepshalve chemische stoffen of preparaten produceert, in de EU importeert, distribueert of gebruikt, krijgt met REACH te maken. REACH heeft dus ook betrekking op professionele gebruikers van stoffen, preparaten en sommige typen voorwerpen.
Binnen REACH worden 3 groepen van actoren onderscheiden:

fabrikanten/ importeurs
distributeurs
gebruikers.

Zij hebben ieder een verschillende rol en verschillende verplichtingen onder REACH. Een bedrijf dat met REACH te maken heeft, zal dus moeten nagaan welke rol hij binnen REACH vervult. Eén bedrijf kan meerdere rollen vervullen; zo zal een fabrikant van een bepaalde chemische stof vaak ook gebruiker zijn van chemische stoffen.

Categorieën stoffen

In principe vallen alle chemische stoffen onder REACH, behalve enkele specifieke categorieën, waaronder radioactieve stoffen en afvalstoffen. Onder REACH vallen de stoffen zelf, maar ook stoffen die zijn verwerkt in preparaten of in voorwerpen (weekmakers in plastics zijn van dat laatste een voorbeeld). Mede bepalend voor de geldende verplichtingen is de hoeveelheid die een bedrijf van een stof fabriceert/gebruikt.

Fabrikanten en importeurs hebben de verplichting om stoffen te registreren met een set van gegevens over de veiligheid voor mens en milieu. Er gelden verschillende termijnen en verschillende eisen voor de diepgang van de gegevens, afhankelijk van onder andere het volume en schadelijke eigenschappen van de stof.

Informatie over risico's en over maatregelen om deze te beheersen moet tussen bedrijven in de keten worden doorgegeven. Gebruikers van stoffen (al dan niet in preparaten of voorwerpen) geven aan hun leveranciers informatie over het gebruik, ter voorbereiding of aanpassing van een registratie. Voor de meest zorgwekkende chemische stoffen wordt een verbod ingevoerd, waarbij de EU onder strenge voorwaarden autorisaties voor productie en gebruik kan verlenen.

Voor meer informatie over verplichtingen kunnen bedrijven terecht bij de REACH-helpdesk van de overheid: http://www.reach-helpdesk.nl.

Kosten

Op de lange termijn zijn de kosten voor het voldoen aan REACH vergelijkbaar met en zelfs iets lager dan die voor de huidige regelgeving. In de invoeringsperiode (11 jaar) zijn de kosten tijdelijk hoger. Dit komt door een inhaalslag die nodig is omdat voorheen de verantwoordelijkheidsverdeling verkeerd lag: het bedrijfsleven heeft eerder ten onrechte veel kosten voor het beschikbaar krijgen van gegevens over stoffen niet gemaakt. Als gevolg van de Europese onderhandelingen over de REACH-tekst zijn de verwachte kosten voor het bedrijfsleven overigens aanzienlijk lager dan in het oorspronkelijke voorstel.

Globally harmonised system (GHS)

Het globally harmonized system (GHS) is een nieuwe mondiale afspraak voor de indeling en etikettering van chemische stoffen. Voor implementatie van het GHS in de EU is een nieuwe verordening opgestedl EC 1272/2008. Zie voor meer informatie: http://www.ghs-helpdesk.nl/.

GHS en REACH zijn nauw met elkaar verbonden: de Europese implemenatie van GHS vormt een inhoudelijke uitwerking van het onderdeel classificatie (indeling) en labelling (etikettering) van de REACH-verordening.

Helpdesk

REACH is omvangrijk en complex en heeft belangrijke consequenties voor een grote groep van bedrijven. Door middel van de REACH-helpdesk helpt de overheid bedrijven inzicht te krijgen in de verplichtingen die REACH voor hen meebrengt.

De REACH-helpdesk is sinds 1 januari 2007 geopend. Het is de nationale REACH-helpdesk van de overheid voor bedrijven en hun brancheorganisaties. De helpdesk wordt uitgevoerd door Agentschap NL en RIVM. De website presenteert en ontsluit de beschikbare informatie over de REACH-verplichtingen inclusief richtsnoeren en hulpmiddelen op een overzichtelijke en begrijpelijke manier.

Vragen kunnen worden gesteld via een webformulier. Deze helpdesk kan ingaan op vragen en nadere uitleg geven over de verplichtingen waaraan bedrijven onder REACH moeten voldoen.

De helpdesk geeft geen advies op maat of assistentie bij het voldoen aan REACH. Daarvoor bestaan er helpdesks en andere diensten door brancheorganisaties en commerciële partijen.