---Besluit bodemkwaliteit
Grond en baggerspecie
- Waarom nieuwe regels voor grond en baggerspecie?
- Voor wie is het besluit relevant?
- Welke milieu-eisen gelden voor grond en baggerspecie?
- Hoe wordt de milieukwaliteit van een partij aangetoond?
- Welke eisen gelden aan de toepassing van grond en baggerspecie?
- Wat is een gebiedsspecifiek kader?
- Wat zijn grootschalige bodemtoepassingen?
- Welke regels gelden voor het verspreiden van baggerspecie?
- Wanneer en waar moet ik toepassingen van grond en baggerspecie melden?
- Wat houdt de nieuwe klassenindeling in?
- Waar vind ik meer informatie over grond en baggerspecie?
1. Waarom nieuwe regels voor grond en baggerspecie?
Het nieuwe besluit vereenvoudigt de sterk versnipperde regels voor grond en baggerspecie. Ook sluiten ze beter aan op de praktijk, waardoor ze beter en soms goedkoper kunnen worden uitgevoerd. Ook geeft het nieuwe besluit veel meer ruimte en verantwoordelijkheid aan gemeenten, waterschappen en provincies om eigen bodembeleid te voeren.
2. Voor wie is het besluit relevant?
Voor:
-
producenten ('primaire winners')
-
terreinbeheerders, aannemers en grondbanken (toepassers)
-
gemeenten, waterschappen en provincies
-
handhavers
3. Welke milieu-eisen gelden voor grond en baggerspecie?
Grond of baggerspecie moet voldoen aan samenstellingswaarden. Deze maximale waarden hangen voor landbodems samen met
de kwaliteit van de bodem en de functie ervan. Voor oppervlaktewater gelden eigen maximale waarden.
Gemeenten kunnen eigen maximale waarden afleiden voor de lokale bodem binnen een bepaalde bandbreedte. Dit gebeurt via
het zogenaamde gebiedsspecifieke kader. Gemeenten die dit kader niet gebruiken vallen onder het generieke (landelijke)
kader. Deze kent achtergrondwaarden (relatief schone grond), functieklasse wonen en functieklasse industrie. Daarnaast
geldt de mogelijkheid om grond of baggerspecie te gebruiken in een grootschalige bodemtoepassing. Ook gelden aparte
regels voor het verspreiden van baggerspecie.
Het besluit biedt zeer beperkte ruimte om binnen het eigen beheersgebied grondverzet te plegen met diffuus
verontreinigde grond en baggerspecie boven de interventiewaarde, zo lang het saneringscriterium niet wordt
overschreden. Het besluit is niet van toepassing op puntbronnen van verontreinigingen, op grond en baggerspecie met een
kwaliteit boven het saneringscriterium, op grond en baggerspecie die gevaarlijke afvalstoffen bevatten, en op partijen
waarop het Besluit uniforme saneringen van toepassing is. Dergelijke partijen vallen onder de saneringsregelgeving of
moeten worden gestort.
4. Hoe wordt de milieukwaliteit van een partij aangetoond?
Met een milieuhygiënische verklaring. Hierbij zijn de drie verklaringen mogelijk die ook voor bouwstoffen gelden: de partijkeuring, de erkende kwaliteitsverklaring en de fabrikant-eigenverklaring. Daarnaast gelden twee extra verklaringen:
- Verklaring op grond van een bodemkwaliteitskaart
Die is gekoppeld aan het gebiedsspecifieke kader. De bodemkwaliteitskaart is opgesteld door het bevoegde gezag en geeft de gemiddelde kwaliteit van de bodem aan in elke zone. Deze verklaring kan alleen worden gebruikt bij grondverzet binnen het eigen beheersgebied, of tussen beheersgebieden als de ontvangende gemeente de bodemkwaliteitskaart van de aanbiedende gemeente bij besluit heeft aangewezen. - Verklaring op grond van bodemonderzoek
Kan ook als milieuhygiënische verklaring worden toegepast, mits de juiste onderzoeksprotocollen worden gehanteerd.
Particulieren hoeven geen milieuhygiënische verklaring te kunnen tonen.
5. Welke eisen gelden aan de toepassing van grond en baggerspecie?
Het besluit geldt in beginsel voor alle nuttige toepassingen van grond en baggerspecie op of in de bodem en in oppervlaktewater. Net als bouwstoffen moet grond en baggerspecie functioneel worden toegepast:
- Er mag niet meer materiaal worden toegepast dan nuttig of nodig is voor de toepassing
- Ze mogen niet worden toegepast zonder duidelijke nut of noodzaak
Wanneer hier niet aan wordt voldaan, dan wordt de toepassing gezien als het storten afvalstoffen. Dat is verboden buiten bedrijven die daarvoor zijn ingericht.
Nuttige toepassing is:
- toepassing in bouwconstructies en weg- en waterbouwkundige constructies, waaronder wegen, spoorwegen, dijken, kades en geluidswallen
- toepassing in ophogingen tegen wateroverlast
- afdekken van een saneringslocatie of een stortplaats om bodemvervuiling te voorkomen
- verondiepen of dempen van oppervlaktewater om een gebied (opnieuw) in te richten
- toepassen in groeven van voormalige delfstofwinningen met het oog op herinrichting en stabilisering.
- verspreiding van baggerspecie uit een watergang langs de watergang op het profiel van de watergang te herstellen of te verbeteren
- verspreiding van baggerspecie in oppervlaktewater om de natuurlijke sedimenthuishouding te herstellen
- tijdelijke opslag van baggerspecie buiten inrichtingen.
6. Wat is een gebiedsspecifiek kader?
Dat is een beleidskader waarin lokale beheerders van (water)bodems voor hun eigen gemeente of beheersgebied specifiek beleid kunnen vaststellen. Zij kunnen strengere of soepelere normen vaststellen dan de landelijke (generieke) normen. Bijvoorbeeld om de bodem extra te beschermen of om te voorkomen dat de baggeropgave stagneert. Wanneer een lokale overheid geen gebiedsspecifiek beleid maakt, geldt automatisch het landelijke kader. Uitgangspunt van het gebiedsspecifieke kader is dat de kwaliteit van de bodem aansluit op de functie ervan en dat de bodem niet (verder) vervuilt.7. Wat zijn grootschalige bodemtoepassingen?
De aanleg van onder andere dijken, geluidswallen en (spoor)wegen. Het nieuwe besluit
beschouwt ze als grootschalige bodemtoepassingen als hierbij meer dan 5.000 kubieke meter grond
en baggerspecie meer dan twee meter hoog wordt toegepast. Voorbeelden hiervan zijn een terp van baggerspecie of
een geluidswal langs een snelweg. Het besluit maakt op de maximale dikte van twee meter enkele uitzonderingen,
zoals voor (spoor)wegen.
Bij grootschalige bodemtoepassing kan licht verontreinigde grond en baggerspecie worden gebruikt zonder rekening te
houden met de kwaliteit en de functie van de bodem. Wel moeten de grond en baggerspecie voldoen aan de maximale
emissiewaarde en moet de samenstellingswaarde voldoen aan de klasse industrie. Op de grond en
baggerspecie komt een leeflaag van minimaal een halve meter die wel aan de kwaliteit en functie van de
onderliggende bodem voldoet of een laag bouwstoffen die contact met de grond of baggerspecie voorkomt. Voor
grootschalige toepassingen in oppervlaktewater geldt de interventiewaarde voor waterbodems als bovengrens.
8. Welke regels gelden voor het verspreiden van baggerspecie?
Het besluit stelt voorwaarden aan het verspreiden van baggerspecie in zoetwater, zout water en langs watergangen. De
Regeling bodemkwaliteit stelt hieraan maximale waarden. Het is bij verspreiden niet nodig om te toetsen aan de
ontvangende bodem. Wel geldt in zout water de zoute baggertoets.
Nieuw is de mogelijkheid om baggerspecie op te slaan in weilanddepots om bagger te ontwateren en te laten
rijpen. Dit is tot maximaal drie jaar zonder vergunning toegestaan. Voorwaarde is dat de bagger voldoet aan de
maximale waarden voor verspreiding van baggerspecie. Ook moet de opgeslagen baggerspecie vanuit het weilanddepot in een
nuttige toepassing worden aangebracht.
9. Wanneer en waar moet ik toepassingen van grond en baggerspecie melden?
Toepassingen van grond en baggerspecie moeten vijf dagen van tevoren worden gemeld. Behalve:
-
het verspreiden van baggerspecie op aangrenzende percelen hoeft niet te worden gemeld
-
Ook particulieren en hergebruik voor vergelijkbaar gewas binnen een landbouwbedrijf zijn vrijgesteld van melding
-
Voor grond die voldoet aan de achtergrondwaarde geldt dat toepassing van minder dan 50 m3 niet hoeft te worden gemeld. Bij toepassing van meer dan 50 m3 is een simpele, eenmalige melding van de toepassing voldoende en hoeft niet elke partij apart te worden gemeld.
Meldingen vinden plaats via het landelijke Meldpunt Bodemkwaliteit van Bodem+. Via het centrale meldingssysteem komt de melding direct bij het juiste bevoegd gezag terecht.
10. Wat houdt de nieuwe klassenindeling in?
Voor grond en baggerspecie zijn twee functieklassen: wonen en industrie. Wordt de bodem in een gebied
overheersend voor wonen gebruikt, dan geldt de bodemfunctieklasse 'wonen'. Aan de functieklassen zijn
nieuwe normen gekoppeld. Sommige zijn strenger en andere minder streng dan voorheen. Dit komt onder meer omdat
rekening is gehouden met de risico's van de functie van de bodem en combinaties van stoffen.
Gemeenten moeten een bodemfunctiekaart vaststellen. In gebieden die niet op de kaart staan (bijvoorbeeld
natuur- en landbouwgebieden) mag grond en baggerspecie alleen worden toegepast die voldoet aan de achtergrondwaarden.
Gemeenten leggen de kwaliteit van de (water)bodem vast in een (water)bodemkwaliteitskaart.
11. Waar vind ik meer informatie over grond en baggerspecie?
Voor meer uitvoeringsinformatie en informatie over grond en bagger kunt u terecht op de website van Bodem+. Op deze website staat onder meer de handreiking Besluit bodemkwaliteit voor de uitvoeringspraktijk. U kunt ook bellen met de helpdesk: 070 - 373 51 23 (9.00-12.00 uur).
